# Een inleiding tot &kde;

Het KDE-team
&Jaap.Woldringh;&Tom.Albers;
2004-08-28
3.00.00
1999 2000 2001 2002 Het KDE-team
&FDLNotice;

Een inleiding tot de K Desktop Environment (K bureaubladomgeving)

Snelstartgids voor &kde;

KDE snelstart inleiding

## Inleiding

Dit document is een korte inleiding tot de K Desktop Environment. Hierin wordt u bekend gemaakt met een aantal basisfuncties van &kde;.

Deze gids is verre van compleet. Het doel van deze gids is dan ook alleen de meest gewone taken uit te leggen.

We nemen aan dat u met tenminste een grafische interface bekend bent, zoals CDE, Geos, GEM, &NeXTSTEP;, &Mac;, OS/2 of &Microsoft; &Windows;. We leggen dus niet uit hoe u de muis of het toetsenbord moet gebruiken, waar we concenteren ons op de interessante dingen.

## Een overzicht van &kde;

Dit gedeelte is voor die gebruikers die liever leren door te proberen, en alleen een korte aanwijzing willen hebben voordat ze beginnen. In latere gedeelten vindt u een meer grondige inleiding tot de omgeving, met nuttige aanwijzingen en sneltoetsen. Als u ongeduldig bent en wilt beginnen, dan kunt u dit gedeelte snel doorlezen, een beetje gaan spelen, en dan terugkomen om de andere gedeelten van deze gids door te werken naar behoefte.

&kde; geeft ons een bureaublad omgeving die in hoge mate naar wens is aan te passen. In dit overzicht wordt uitgegaan van de standaard configuratie.

### Het bureaublad van &kde;

Een typisch bureaublad van &kde; bestaat uit verschillende onderdelen:

- Een paneel onderaan in het scherm, gebruikt om applicaties te starten en om tussen bureaubladen te schakelen. Naast andere zaken vindt u er &kmenu;, een groot &kicon; dat als u erop klikt een menu laat zien met applicaties.

- Een taakbalk, die standaard is opgenomen in het paneel, en gebruikt wordt om tussen lopende applicaties te schakelen, en om die te beheren. Klik op een applicatie in de taakbalk om naar die applicatie te schakelen.

- Het bureaublad zelf, waarop vaak gebruikte bestanden en mappen kunnen worden geplaatst. &kde; heeft meerdere bureaubladen, elk ervan met zijn eigen vensters. Klik op de genummerde knoppen in het paneel om tussen de bureaubladen te schakelen.

### Op uw plaatsen, Klaar, Af!

Hier zijn een paar vlugge aanwijzingen om u aan de gang te helpen.

- Om een applicatie te starten, klikt u op de knop &kicon; in het paneel (het &kmenu; genoemd) en kiest u iets in het menu dat u nu ziet.

- Klik op het pictogram in het paneel met de afbeelding van een huis om toegang te krijgen tot de bestanden in uw eigen map met behulp van &konqueror;, de bestandsbeheerder van &kde;.

- Kies K-menu Systeem Konsole om een tekstscherm te krijgen, of druk &Alt; F2 om een klein venstertje te krijgen. In beide vensters kunt u dan een commando intypen, in het kleine maar één keer.

- Kies Configuratie Controlecentrum in het &kmenu; om &kde; te configureren.

- Toets &Alt;Tab om tussen applicaties te schakelen, en &Ctrl;Tab om tussen bureaubladen te schakelen met het toetsenbord.

- Gebruik de &RMB;-muisknop voor het contextmenu van het paneel, het bureaublad en de meeste &kde;-applicaties.

## Applicaties starten

### Het &kmenu; en het paneel gebruiken.

Onderaan het scherm vindt u het paneel van het bureaublad, deze wordt &kicker; genoemd. U kunt het paneel gebruiken voor het starten van applicaties. Zie de knop helemaal links met een grote &kicon;.

Deze knop wordt het &kmenu; genoemd. Er is een klein pijltje aan de bovenkant, dit betekent dat u een contextmenu krijgt als u erop klikt. Doe het maar! Door dit contextmenu hebt u gemakkelijk toegang tot alle &kde;-applicaties die op uw computersysteem zijn geïnstalleerd.

#### Het aanpassen van &kicker;

Als u een toepassing of hulpmiddel vaak gebruikt, dan wilt u die misschien nog gemakkelijker kunnen starten, natuurlijk. In dat geval kunt u een enkele applicatie of een geheel submenu van het &kmenu; toevoegen aan het paneel, als een speciale knop. Als u de toepassing &kfind; gemakkelijk wilt kunnen starten met zo'n knop in het paneel, kiest u eenvoudig K-menu Paneelmenu Toevoegen Knop Bestanden zoeken.(Hiermee bedoelen we dat u eerst op &kmenu;moet klikken, daarna Paneelmenu moet kiezen, waar het kleine pijltje naar rechts aangeeft dat er dan nog een menu komt. Kies in dit menu Toevoegen, en daarna Knop, en in het volgende submenu Bestanden zoeken).

U kunt op deze manier een geheel menu toevoegen, of een van de submenu's van de &kicon;-knop. Bijvoorbeeld, als u &koffice; heeft geïnstalleerd en alle programma's van &koffice; snel wilt kunnen starten, zonder door het &kmenu; te hoeven navigeren, dan klikt u, in plaats van een applicatie te kiezen, op de menu-ingang Voeg dit menu toe. U kunt nu voortaan alle &koffice;-programma's direct starten, zonder dat het nodig is om voor elk ervan een knop in het paneel te plaatsen.

U kunt alles in het paneel verplaatsen met de opdracht Verplaatsenin het contextmenu. Klikt u maar met de derde muisknop (de derde muisknop is gewoonlijk derechter knop, maar als u de muis anders heeft ingesteld, zoals voor linkshandig gebruik, dan kan het ook de linker knop zijn). U ziet dan een menu waarin u Verplaatsen kunt kiezen. Beweeg nu de muis en zie hoe hoe het pictogram volgt terwijl het op het paneel blijft. Wanneer u klaar bent, klikt u gewoon met de eerste muisknop (standaard de linker muisknop). Zoals u hebt opgemerkt, is er ook een menu-ingangVerwijderen voor het geval dat u genoeg heeft van een bepaalde startknop in uw paneel.

#### Het gebruik van contextmenu's

Dit leidt ons tot een ander interessant onderwerp: op veel plaatsen kunt u met de rechter muisknop klikken om een contextmenu te krijgen met keuzes die afhankelijk zijn van de plaats waar u hebt geklikt. Het is daarom altijd een goed idee om met de derde muisknop ergens op te klikken, als u niet weet wat u hiermee moet doen. Zelfs de achtergrond van de bureaubladen heeft een dergelijk menu!

#### Andere eigenschappen van het paneel

Er zijn andere interessante dingen mogelijk met het paneel. Een ervan kan belangrijk zijn als uw monitor een lage resolutie heeft: het is de functie die het mogelijk maakt om het paneel te laten verdwijnen of weer terug te halen, en die u kunt activeren door op het kleine pijltje te klikken dat u ziet aan een of beide uiteinden van het paneel.

Misschien vindt u het niet goed dat het paneel de volle breedte van het scherm gebruikt. Dat kunt u gemakkelijk veranderen! &RMB; op een lege plek in het paneel en kies Paneel instellen. In het &kcontrol;-dialoogvenster dat u krijgt kunt u de Lengte instellen op het tabblad Opbouw met behulp van de schuiftoets die u daar vindt, om het paneel korter te maken dan 100% van de breedte.

Als u wilt kunt u met dit dialoogvenster, dat nu toch open is, verder experimenteren en met alle opties daarin spelen. Als u op de knop Toepassen drukt kunt u het effect zien. U kunt eenvoudig alles terugzetten naar de standaard instellingen, door gewoon op de knop Standaard te klikken.

Tussen twee haakjes, als u er niet zeker van bent wat een knop in &kde; doet, houdt u de muisaanwijzer er maar even boven: &kde; heeft een ingebouwde kleine contextgevoelige hulp, tekstballon genaamd, waarin in een paar woorden de werking wordt uitgelegd.

### Maar ik wil mijn commandoregel terug!

Rustig maar, weest u maar niet bang. &kde; wenst niet uw geliefde (en soms erg effectieve) commandoregel van u af te pakken. U kunt bestanden verplaatsen in uw bureaublad, maar u kunt ook de &UNIX;-commando's gebruiken waar u zo aan gewend bent. Feitelijk stelt &kde; de kracht van de commandoregel aan u ter beschikking op misschien wel wat verrassende plaatsen.

&kde; geeft u een erg geavanceerd venster met daarin de commandoregel, de &konsole;. Kies K-menu Systeem Konsole om dit venster te starten. Dit kan wel iets zijn dat u in uw paneel zou willen plaatsen: gelukkig is het daar al in de standaard configuratie!

Soms wilt u maar één commando invoeren op de commandoregel. In zulke gevallen heeft u niet een complete terminal (tekstscherm met commandoregel) nodig. U toetst gewoon &Alt;F2 en krijgt dan een klein venster waarin u een commando kunt invoeren. Dit venster verdwijnt dan weer, maar uw commando wordt onthouden.

Wanneer u dit venstertje oproept (dat we de minicli noemen, tussen twee haakjes (mini commandline = mini commandoregel)) en daarna op de toets drukt met het pijltje naar boven, kunt u door alle commando's bladeren die u eerder heeft ingevoerd. U kunt ook &URL;s intoetsen in een minicli, dit opent een venster van &konqueror; met de opgegeven &URL;.

Zowel in &konqueror; als &kate; kunnen terminals worden geopend, die zich net zo gedragen als &konsole;. In &konqueror; kunt u dit aanzetten met de menukeuze Venster Terminalemulatie tonen. De ingebouwde terminal ziet u dan onderin het venster van &konqueror; en wat werkelijk knap is, is dat als u in het bestandsbeheer mappen aanklikt, dit dan in de terminal wordt gevolgd. In &kate; kunt u een terminal krijgen met de menukeuze Instellingen Konsole tonen.

Voor het inzien van een man-pagina van &UNIX; voert u in ``man:`commando` in het venstertje van minicli, waarin commando de naam is van een commando in &UNIX;.

Om te zoeken naar een woord of naar woorden met de zoekmachine van Google, kunt u invoeren: ``gg:`woord of woorden`. Er zijn nog een heleboel van deze verkorte opdrachten, en u kunt daar zelfs die van u zelf aan toevoegen! Kijkt u maar in &kcontrol; in het sectie Internet en netwerk Webbrowser Webkoppelingen.

En tenslotte: er is een manier om uw commandoregel steeds tot uw beschikking te hebben, onafhankelijk van waar u mee bezig bent - voeg er een toe aan het &kicker;-paneel!

Klikt u maar met de &RMB; op een lege plek in het paneel, en kies dan Paneel instellen Toevoegen Applet Commandoprompt.

Dus kunnen we concluderen dat de commandoregel nooit ver weg is als u &kde; gebruikt.

## Werken met vensters

Als u dat al niet heeft gedaan, kunt u nu een programma starten met het &kmenu;; laten we zeggen Bestanden zoeken.

### Een venster! Wat nu?

Wel, gewoonlijk werken mensen in een venster, maar soms wilt u met het venster zelf iets doen. Hier is een kort overzicht van enkele van de meest voorkomende dingen die u met een venster kunt doen:

Een venster verplaatsen

  Klik op de titelbalk van het venster, houd de muisknop ingedrukt, en verplaats het venster, waarna u de muisknop loslaat (slepen), of druk op de &Alt;-toets en sleep waar dan ook in het venster.

De grootte van een venster veranderen:

  Sleep de grens van het venster, of houd de &Alt;-toets ingedrukt terwijl u met de &RMB; waar dan ook in het venster sleept.

Een venster maximaliseren

  Klik op de maximaliseerknop in de titelbalk (in de standaard randversiering is dit het vierkantje naast de X), hierdoor zal het venster het hele beeldscherm vullen. Als het venster al gemaximaliseerd is, zal het weer kleiner worden tot zijn oorspronkelijke grootte. Klikken op de &MMB; maximaliseert het venster in verticale richting, en met de &RMB; gebeurt dit in horizontale richting.

Een venster minimaliseren

  Klik op de minimaliseerknop in de titelbalk (naast maximaliseren) als u het venster wilt minimaliseren. U kunt het venster weer terugkrijgen door op de knop ervan in de taakbalk te klikken.

Schakelen tussen vensters

  Naast de gebruikelijke muisklik om tussen vensters te schakelen kunt u met &Alt; Tab tussen vensters schakelen. Zie hieronder voor meer technieken.

#### De knoppen in de titelbalk

De vensters van &kde; hebben enkele fraaie standaard knoppen in de titelbalk waarmee u snel enkele veel voorkomende bewerkingen kunt doen. De standaard indeling van die knoppen is als volgt:

Links:

- Een menu-knop. Hierop ziet u meestal een klein pictogram van de toepassing. Als u erop klikt krijgt u een menu voor de bewerkingen met het venster. Ook met de sneltoets &Alt;F3 kunt u dit menu openen.

- Een "plakkerig"-knop, met het pictogram van een punaise. Wat kan dat nu weer zijn? Even geduld a.u.b.!

Rechts:

- Een minimaliseerknop

- Een maximaliseerknop

- Een afsluitknop. Hiermee sluit u het venster af. Sneltoets: &Alt;F4.

#### Schakelen tussen vensters

Nu we weten hoe we met vensters moeten omgaan, mag u nu enkele andere vensters openen met gebruik van het paneel, omdat we nu zullen gaan bespreken hoe u tussen vensters kunt schakelen. Omdat dit veel voorkomt, zijn er in &kde; diverse manieren om dit te doen, kiest u daar uw favoriete methode maar uit!

In vele venstersystemen is het nodig om in een ander venster te klikken als u die wilt gaan gebruiken. Dit is in &kde; standaard, en wordt klikken voor de focus genoemd. Maar u kunt uw bureaublad ook zo instellen dat het bewegen van de muisaanwijzer tot boven een venster dit venster actief zal maken. Dit wordt genoemd "Focus volgt de muis". Als u deze methode kiest in het &kde;- Controlecentrum, dan is het venster onder de muisaanwijzer altijd het actieve venster. Het komt dan niet automatisch bovenop te liggen, maar dan kunt u nog altijd op de titelbalk klikken, of op de rand van het venster of, en dit is speciaal voor &kde;, u kunt de &Alt;-toets indrukken en met de &MMB; klikken om het venster naar voren te halen.

Hier zijn nog een paar methodes voor het schakelen tussen vensters:

- Kies een venster uit de vensterlijst. Om die te openen klikt u met de &MMB; op een lege plek van het bureaublad, of klikt u op het pictogram met een aantal vensters in het paneel of, tenslotte, klikt u op het pijltje naar boven aan de linkerkant van de takenbalk in het paneel.

- Houdt de &Alt;-toets ingedrukt, en druk op Tab om rond te gaan langs de verschillende vensters.

- Gebruik de taakbalk (zie hieronder).

### Gebruik van de taakbalk

In de taakbalk is een lijst van kleine pictogrammetjes, eentje voor elk venster op het bureaublad. In de standaard instelling van het bureaublad van &kde; is de taakbalk geplaatst in het paneel, maar hij kan ook worden geplaatst boven- of onderaan in het scherm.

De taakbalk is een erg krachtig hulpmiddel. Als u in de standaard configuratie meer dan één venster wilt openen voor dezelfde toepassing, dan worden die gegroepeerd, zodat u in de taakbalk één pictogram ziet per applicatie.

Een eenvoudige &LMB;-klik op de knop in de taakbalk opent een lijst van alle open vensters voor de toepassing en hierin kunt u het gewenste venster kiezen. Klikken met de linker muisknop op een van de vensters in de lijst opent dit venster direct. Als u op één van de knoppen in de taakbalk met de rechter muisknop klikt, dan krijgt u een menu waarin u bewerkingen kunt uitvoeren op elk venster dat onder die knop is gegroepeerd, of op elk venster afzonderlijk.

U kunt ervoor kiezen om alle vensters in alle bureaubladen zichtbaar te maken in uw taakbalk, onafhankelijk van welk bureaublad u nu gebruikt, of om alleen de pictogrammen te zien van het huidige bureaublad. U kunt er ook voor kiezen dat de pictogrammen niet worden gegroepeerd, zodat elk open venster zijn eigen pictogram heeft in de taakbalk. Deze en nog vele andere opties vindt u door eenvoudig rechts te klikken op het handvat van de taakbalk (het kleine gearceerde balkje links) en dan Paneel instellen... te kiezen.

De groottes van de pictogrammen in de taakbalk passen zichzelf automatisch aan om ruimte te maken voor applicaties, zodat u er veel meer applicaties in kunt plaatsen dan u misschien zou denken. Als u het paneel breder maakt, kunnen de pictogrammen in rijen en kolommen worden ingedeeld, maar ook dan worden hun groottes aangepast indien dit nodig is.

### Het gebruik van virtuele bureaubladen.

En nu: wat is dat met dat plakkerige gedoe?

Het kan gebeuren dat u meer vensters open heeft staan dan er plaats voor is op uw bureaublad. In dat geval zijn er drie mogelijkheden:

1. Laat alle vensters open (rommelig en vol bureaublad)

2. Minimaliseer die vensters die u niet direct nodig heeft en gebruik de taakbalk of &Alt; Tab om tussen die vensters te schakelen (wel een beetje verwarrend en veel werk!)

3. Aanbevolen: Doe wat een besturingssysteem doet als er niet genoeg werkgeheugen is: virtueel geheugen gebruiken, in dit geval virtuele bureaubladen.

De derde optie is hoe het moet! &kde; kan overweg met een aantal verschillende bureaubladen, elk ervan met zijn eigen vensters. Standaard zijn er vier bureaubladen beschikbaar. U kunt heel gemakkelijk tussen de bureaubladen schakelen met een klik op een van de bureaubladknoppen in het paneel. Ook met &Ctrl;F1...F4 kunt u onmiddellijk in het overeenkomende bureaublad komen, of met &Ctrl; Tab kunt u langs de bureaubladen rondgaan.

Virtuele bureaubladen zijn erg leuk. Maar soms wilt u dat een venster in elk bureaublad aanwezig is. Dit kan bijvoorbeeld een klein klets- (chat) venstertje zijn, een wekker of wat dan ook. In dat geval kunt u de bovengenoemde "plakkerig"-knop gebruiken, waarmee het venster op de achtergrond wordt vastgepind, en op elk virtueel bureaublad te zien zal zijn.

De plakkerig-knop kan ook worden gebruikt om een venster van het ene naar het andere bureaublad te verplaatsen: klik in dat venster op de plakkerig-knop, schakel naar een ander bureaublad, en klik dan weer op de plakkerig-knop (waardoor de plakkerigheid weer wordt opgeheven). U kunt hetzelfde bereiken met het contextmenu van de pictogram in de taakbalk van het venster (Naar huidig bureaublad) of Naar bureaublad in het menu van vensterbewerkingen.

## Het beheer van uw bestanden

Een veel voorkomende beeldspraak bij grafische bureaubladen is het gebruik van mappen waarmee de directories op uw harde schijf worden bedoeld. Mappen bevatten bestanden en andere mappen. In een &kde;-applicatie met de naam &konqueror;, de K-bestandsbeheerder, wordt deze beeldspraak gebruikt om u te helpen met het beheren van uw bestanden.

### Het gebruik van &konqueror;

De eerst keer dat u &kde; start, ziet u een venster met vele pictogrammen. Dit is het venster van &konqueror; waarin u de bestanden ziet in uw eigen map (het gebied waarin uw persoonlijke bestanden zijn opgeslagen). De naam van het pad van de map ziet u onder de werkbalk van het venster. Als u nu niet een dergelijk venster ziet, klikt u op het pictogram in het paneel dat lijkt op een map met het plaatje van een huis.

Om een bestand of map te openen klikt u er maar op met de &LMB;. U kunt ook in het menu Venster Navigatiepaneel tonen kiezen, waardoor u de hiërarchie van mappen (boomstructuur) krijgt voor een meer directe navigatie. Of u kunt het pad dat u onder de taakbalk ziet bewerken waarmee u snel in een bepaalde map kunt komen.

#### Bestanden openen

&kde; wordt geleverd met een aantal applicaties voor het lezen en bewerken van veel veelvoorkomende bestanden, en wanneer u op een bestand klikt met, laten we zeggen, een document of een afbeelding, start &konqueror; de juiste applicatie om dit bestand te tonen. Als &konqueror; niet weet welk bestand moet worden geopend, zal u worden gevraagd welke applicatie moet worden gestart, en ook zal u worden gevraagd of uw keus moet worden onthouden voor de volgende keer dat u een bestand van hetzelfde type aanklikt.

&konqueror; gebruikt MIME-typen voor het verbinden van bestanden met applicaties.

#### Slepen en neerzetten van pictogrammen

Om een bestand te kopiëren of te verplaatsen, sleept u eenvoudig het bijbehorende pictogram naar het bureaublad, naar een ander venster in &konqueror;, of naar het pictogram van een andere map. Als u de knop loslaat toont &konqueror; u een menu waarin u kunt kiezen of u wilt kopiëren, verplaatsen, of een koppeling ("link") wilt maken naar het bestand.

Merk op dat als u een koppeling ("link") wilt maken, dat &kde; een &UNIX;achtige "symbolische link" zal maken, en geen "harde link". Dit betekent dat als u het oorspronkelijke bestand wist, de "link" zal worden verbroken. Met een: "link" is een zelfde bestand onder verschillende namen bereikbaar. Met een symbolische link zal de ingegeven naam worden vervangen door de juiste naam van het bestand, bij een harde link heeft het bestand meerdere namen. In beide gevallen is er dus maar een bestand op de harde schijf. Zie man ln (vert)

Slepen en neerzetten kan ook in de meeste applicaties van &kde;: u kunt een pictogram naar een venster van een draaiend programma slepen, of naar het pictogram van een applicatie dat niet is gestart, waardoor de applicatie het bestand zal openen. Probeer het maar!

#### Het instellen van de eigenschappen van een bestand

Om de eigenschappen van een bestand te veranderen, zoals de naam en de toegangsrechten ("permissions"), klikt u met de &RMB; op het pictogram en kiest u Eigenschappen in het menu.

### Het werken met archieven en netwerken

In het nabije verleden was er speciale software nodig om toegang te krijgen tot bestanden op het internet. Nu niet meer!

In &kde; wordt een technologie ondersteund met de naam Netwerktransparante toegang (afkorting: NTA, van het Engelse "Network Transparent Access") waarmee u net zo gemakkelijk met bestanden aan de andere kant van de wereld kunt werken als met die op uw eigen harde schijf.

Bijvoorbeeld, om toegang te krijgen tot bestanden op een &FTP;-server, kiest u in het menu van &konqueror; Locatie Open Locatie, en voert u de URL in van de &FTP;-server. U kunt op precies dezelfde manier bestanden slepen en neerzetten naar en van de mappen op de &FTP;-server als wanneer die op uw eigen harde schijf staan. U kunt zelfs bestanden op de &FTP;-server openen zonder dat u die eerst zelf naar uw harde schijf hoeft te kopiëren (dit wordt indien nodig door &kde; gedaan).

Merk op dat &konqueror; gebruik maakt van anonieme &FTP;-toegang, wat uw toegang tot bestanden op de &FTP;-server kan beperken. Als u een rekening ("account") heeft op die server, dan kunt u uw gebruikers-ID meegeven als onderdeel van de URL, op deze manier: ``ftp://`userid@server/map`

&konqueror; zal dan om uw wachtwoord vragen, en als het inloggen lukt heeft u volledige toegang tot uw bestanden op de server.

Indien u gewend bent aan het programma WinZip in &Microsoft; &Windows;, zal u blij zijn te lezen dat ook &kde; in tar-archieven kan lezen. Deze archieven worden precies als normale mappen behandeld, en u kunt in een archief bladeren, bestanden openen, &etc;. Algemeen gesproken moet de toegang tot bestanden in archieven en op het internet precies zo gaan als de toegang tot bestanden op uw eigen harde schijf, behalve de vertraging die ontstaat door het netwerk en door het uitpakken van het archief.

### Het gebruik van sjablonen ("templates") voor de toegang tot applicaties en apparaten.

In &kde; is het eenvoudig om pictogrammen te plaatsen in uw paneel of op uw bureaublad, om de toegang tot uw applicaties gemakkelijk te maken. Het is ook gemakkelijk om pictogrammen toe te voegen voor de toegang tot andere interessante zaken. &kde; heeft sjablonen voor het vereenvoudigen van de toegang tot:

- Toepassingen

- Printers

- Aankoppelbare ("mountable") apparaten (bijvoorbeeld diskettestations ("floppy drives"))

- Internetbronnen (bijvoorbeeld WWW-documenten, &FTP;-mappen)

- Documenten voor sommige van de &koffice;-applicaties van &kde;.

U kunt elk hiervan aan het bureaublad toevoegen door met de &RMB; te klikken op de plaats waar u het pictogram wilt hebben, daarna te klikken op Nieuwe aanmaken en dan te kiezen waar u een koppeling naar toe wilt hebben.

Bijna alles in het &kmenu;, op het bureaublad,en in het paneel, verwijst naar een `.desktop`-bestand op de schijf. Het `.desktop`-bestand bevat informatie over welk pictogram moet worden getoond, en ook specifieke informatie over wat door het pictogram wordt vertegenwoordigd (een applicatie, apparaat, of URL). U kunt elk `.desktop`-bestand naar het paneel slepen om een snelstart-knop aan te maken.

#### Aankoppelbare apparaten

In &UNIX; heeft u toegang tot andere opslagapparaten dan de eigen harde schijf met een werkwijze die "mounting" (aankoppelen) wordt genoemd. In &kde; worden `.desktop`-bestanden gebruikt om het op een eenvoudige manier mogelijk te maken om andere opslagapparaten zoals floppy en &cdrom;, aan- en los te koppelen, en er toegang te hebben tot de bestanden.

Als een voorbeeld volgen hier de stappen die nodig zijn om een pictogram aan te maken voor de toegang tot bestanden op een floppy:

Op veel systemen is het nodig om als root (systeembeheerder)ingelogd te zijn als u apparaten wilt aan- of afkoppelen.

- Rechtsklik op het bureaublad en kies Nieuwe aanmaken Diskettestation....

- In het tabblad Algemeen in het dialoogvenster dat u krijgt, verandert u in het tekstvak bovenin de naam in wat u maar wilt.

- In het tabblad Station, voert u in `/dev/fd0` (of het pad van het diskettestation op uw systeem) als het Station.

- U kunt hier ook een aankoppelpunt ("mount point") aan toevoegen. Dit moet een bestaande, maar lege, map zijn.Veel voorkomende aankoppelpunten zijn `/mnt/floppy` of `/floppy`, maar u kunt net zo goed een diskettestation aankoppelen op `~/mijnschijfje`als u dat leuk vindt.

- Klik op de Pictogram voor afgekoppeld en kies de afbeelding van een floppy zonder het groene lampje.

- Als u tevreden bent met uw instellingen klikt u op OK, en klaar bent u!

Doe nu een goed geformatteerde floppy in het station en klik op het Floppy-pictogram, waardoor &kde; het diskettestation aankoppelt en de bestanden op de schijf laat zien. Voordat u de schijf uit het station neemt moet u &RMB;-klikken op het Floppy-pictogram en afkoppelen kiezen in het menu.

## Het aanpassen van uw bureaublad

Als iets u niet bevalt aan uw bureaublad, zoals hoe het eruit ziet of hoe het werkt, dan kunt u dat waarschijnlijk veranderen. U kunt in &kde; veel aanpassen en bijna alles in het uiterlijk of in het gedrag van uw bureaublad veranderen. En anders dan in vele andere &UNIX;-bureaubladomgevingen hoeft u daarvoor niets in geheimzinnige configuratiebestanden te veranderen (maar u kunt dat wel als u daar nu werkelijk zin in hebt!) U gebruikt hiervoor de &kcontrol;, een programma speciaal geschikt om uw bureaublad aan te passen.

### Het gebruik van het &kde;-Configuratiecentrum

Start het &kcontrol; vanuit het &kmenu;. U ziet nu een venster met twee vakken, met in het linker vak een lijst met modules.

Open een module door op de naam te klikken, u ziet nu een lijst met submodules. Daarna klikt u op de naam van een van die submodules, om de configuratie ervan in het rechter vak te kunnen bewerken.

Het veranderen van de instellingen is redelijk eenvoudig. Er is een help-knop aanwezig in elk configuratiepaneel om instellingen uit te leggen die niet direct duidelijk zijn. Elk paneel heeft knoppen met Help, Standaard, Toepassen, en Resetten, die het volgende doen:

Help

  Laat een korte helptekst zien in het linker vak, met inbegrip van een koppeling naar een meer uitgebreide handleiding over het betrokken onderwerp.

Standaard

  Stelt alle opties in de huidige module terug naar de standaardwaarde zoals die was direct na de installatie van &kde;.

Toepassen

  Past de huidige instellingen toe in de module die nu geopend is.

Resetten

  Zet de instellingen terug naar de waarden die zij hadden toen de module werd geopend. Als u al op de knop Toepassen heeft gedrukt, dan worden de opties teruggezet naar de waarden die zij op het moment hadden toen u op Toepassen drukte.

Als u in een configuratievak veranderingen heeft aangebracht en naar een volgende module wilt gaan zonder eerst op de knop OK te klikken of op de knop Toepassen, zal het &kcontrol; u vragen of niet eerst de door u aangebrachte instellingen moeten worden toegepast.

### Configuratiemodules.

Hier volgt een kort overzicht van de belangrijkste categorieën van configuratiemodules:

Bestanden doorzoeken

  Bevat opties met betrekking tot hoe u de bestanden van uw eigen systeem wilt bekijken.

Informatie

  Bevat modules waarin u normaal gesproken niets kunt veranderen. In plaats daarvan geven zij u nuttige informatie over uw computer.

Uiterlijk en Gedrag

  Hier vindt u de modules met de meest zichtbare invloed op uw werkomgeving: kleuren, stijlen, vensters, vensterversieringen. Bijna alles dat u ziet kan aan uw smaak worden aangepast, en de paar dingen waar dat nu nog niet het geval is, zullen dat in de nabije toekomst ook zijn.

Netwerk

  Dit is de plaats waar u instelt hoe uw computer de buitenwereld ziet, evenals hoe de buitenwereld de computer ziet. Onder andere kunt u op een centrale plaats uw e-mailinstellngen opslaan die in vele &kde;-applicaties kunnen worden gebruikt. Dit bespaart u het steeds maar weer dezelfde informatie te moeten geven, u kunt hier de SOCKS-ondersteuning instellen, en u kunt hier de &Windows; (SMB)-bestandsdeling instellen..... en nog veel meer.

Randapparaten

  Bevat de instellingen voor uw toetsenbord en muis, en voor printers.

Persoonlijke aanpassingen

  Hier kunt u instellingen doen die u het leven gemakkelijker maken, vanaf toegankelijkheid tot plaatselijke omstandigheden, zodat het in &kde; bekend is hoe u bijvoorbeeld getallen en tijdstippen wilt laten weergeven.

Energiebeheer

  Als uw computer APM-energiebeheer ondersteunt, of als u een laptop gebruikt, dan is hier de plek om dit te configureren.

Geluid

  Configureren van de geluids-"daemon" (&artsd;) en andere geluidszaken. Een daemon is een standaardterm voor een onafhankelijk draaiend achtergrondprogramma (Vert.).

Systeem

  Hier kunt u de overige systeemeigenschappen instellen - het gedrag van de &konsole;- en &kdm;-toepassingen, het instellen van het afdrukken, en het instellen van de systeemtijd. Het kan zijn dat u sommige opties niet kunt zien als u niet als root (systeembeheerder) bent ingelogd, maar indien dat het geval is zal &kcontrol; u dit laten weten.

Webbrowsen

  Wat het internet, en vooral het web, betreft, dat zo'n integraal deel uitmaakt van de computerwereld van vandaag, zijn er vele opties die ingesteld kunnen worden om uw beleving hiervan te verbeteren. U vind ze allemaal hier, van het instellen van de aangepaste stijlbladen tot proxies en het cache-gebruik.

Gaat uw gang maar! Verken de instelmogelijkheden en ontdek de aanpasbaarheid van &kde;.

## Uitloggen

We hopen echt dat u zo veel plezier beleeft met het gebruiken van &kde;, dat u nooit zult willen uitloggen. Maar als u dit toch doet, kiest u dan K-menu Uitloggen.

Er is ook een uitlogknop in het paneel aanwezig, dat eruit ziet als een kleine aan- en uitknop. Of u drukt op &Ctrl; &Alt; Delete als u wilt uitloggen.

### Sessiebeheer

Als u uitlogt kan &kde; onthouden welke applicaties er open zijn, met de plaats van alle vensters. Op deze manier kunnen die weer worden geopend als u weer inlogt. Deze eigenschap heet Sessiebeheer. Applicaties die aan &kde;-eisen voldoen zullen zichzelf in dezelfde staat herstellen als waarin zij waren toen u de laatste keer uitlogde. &kate; bijvoorbeeld onthoudt welke bestanden u aan het bewerken was.

Niet-&kde;-applicaties onthouden bij het uitloggen hun toestand niet, en &kde; zal u dan waarschuwen om er zeker van te zijn dat u voor het uitloggen alle belangrijke gegevens opslaat.

Om het sessiebeheer toe te lichten kiest u K-menu Editors om &kate; te starten. Open een tekstdocument en ga daarin wat bewerken. Log nu uit en daarna weer in. U merkt nu dat &kate; op precies dezelfde plaats op het bureaublad wordt hersteld, op hetzelfde virtuele bureaublad, en het document dat open was voordat u uitlogde, wordt automatisch weer geopend. &kate; onthoudt zelfs of u nog veranderingen niet had opgeslagen voor het uitloggen, en slaat die alsnog op alsof u hebt gekozen voor Opslaan in het menu Bestand.

## &kde;, een opwindende reis

Wij hopen dat u hebt genoten van deze korte rondreis door de "K Desktop environment" (K Bureaubladomgeving) en dat deze unieke bureaubladomgeving u kan helpen om sneller en comfortabeler te werken dan ooit.

Onthoud a.u.b. wel dat &kde; geen commercieel avontuur is maar eerder een project waar vrijwilligers over de gehele wereld aan meewerken. Wij nodigen u uit om mee te doen aan het &kde;-project, en mee te doen in dit unieke netwerk van mensen. Als u een programmeur bent, kunt u er over denken om ons te helpen met het schrijven van &kde;-applicaties. Als u een kunstenaar bent of ervaring heeft in grafisch ontwerp, denk dan aan het ontwerpen van verzamelingen van pictogrammen, kleurschema's, geluidsschema's en logo's voor &kde;. Als u van schrijven houdt zouden we graag zien dat u aan ons documentatieproject gaat deelnemen.

U ziet dus dat er vele manieren zijn waarop u kunt helpen. U wordt van harte uitgenodigd om deel te nemen aan dit wereldwijde netwerk van mensen, die zich ervoor inzetten om van &kde; de beste bureaubladomgeving te maken voor elke computer. Bezoekt u www.kde.org als u meer informatie wenst.

Welkom aan boord voor deze opwindende reis.

`Uw &kde;-team`

## Met dank aan

### Auteurs

- Matthias Ettrich ettrich@kde.org

- Kalle Dahlheimer kalle@kde.org

- Torben Weiss weis@kde.org

- Bernd Wuebben wuebben@kde.org

- Stephen Schaub sschaub@bju.edu - Bewerker

- Robert Williams rwilliams@kde.org - Bewerker

- Lauri Watts lauri@kde.org

&meld.fouten;&vertaling.jaap;&nagelezen.tom; &underFDL;